Historia Kanału Ostródzko-Elbląskiego.

   Kanał Ostródzko-Elbląski, zwany również Elbląskim, jest unikalnym systemem wodnym, łączącym kilka jezior z Zalewem Wiślanym. W średniowieczu jedyną drogą transportową, która łączyła Iławę i Ostródę z Wisłą i Bałtykiem, była rzeka Drwęca. Tędy spływały barki z żywnością, płodem rolnym oraz drewnem. Drwęca pełniła rolę drogi komunikacyjnej od IX wieku.

   W tym samym czasie, czyli w XVI wieku, zwiększała się rola miasta Elbląg. Niestety położenie miasta było największym problemem, gdyż kraina ta była pozbawiona dogodnej sieci dróg lądowych, a uruchomienie drogi wodnej byłoby zbyt kosztowne i nieopłacalne. Elbląg zyskał tylko komunikację z północnymi rejonami pojezierza dzięki jeziorze Drużno, które było regularnie pogłębiane i poszerzane. Od tamtej chwili statki docierały rzeką Elbląg przez jezioro do miasta, a stamtąd przez zbudowany w 1494 roku, a zmodernizowany i rozbudowany w 1913-1917, Kanał Jagieloński, Nogat i Wisłę na Bałtyk.

   Wciąż jednak nierozwiązany pozostał problem transportu z południowej części pojezierza. Myślano o wykorzystaniu rzeki Osy, ale szybko ten pomysł odrzucono, ponieważ trzeba było sprostać wielu problemom technicznym, pokonać liczne bariery ekonomiczne, a i także nie byłaby to najkrótsza droga do Elbląga.

   Poważniejsze pomysły zaczęły rodzić się pod koniec XVIII wieku, które dotyczyły połączenia jezior położonych w pasie między Ostróda a Elblągiem: Drwęckiego, Ilińskiego, Rudej Wody (pot. Dudzkie), Sambrodzkiego, Piniewskiego i Drużna. Niestety nie było idei na rozwiązanie problemu z różnicą poziomów jaka tam panuje. W 1825 roku elbląscy deputowani do Landtagu Prowincji Pruskiej podnieśli na posiedzeniu problem budowy kanału także na trasie Jeziorak - Ostróda - Drużno.

   I tak oto, w latach 20. XIX wieku powstały decyzje budowy kanału, który miał prowadzić z jeziora Jeziorak przez wieś Miłomłyn, w której to miała być odnoga do Ostródy, przez jeziora wymienione powyżej, aż do Elbląga. Realizacja koncepcji budowy kanału ustabilizowała się dopiero po roku 1850, gdyż podobno długo dojrzewała decyzja króla Fryderyka Wilhelma III.

Strona techniczna Kanału

   Dostępne źródła zgodnie wymieniajź Georga Jacoba Steenke jako twórcę koncepcji, autora projektu oraz kierownika budowy, a później administratora drogi wodnej. W zapisach i dokumentach pojawiają się także, co prawda marginesowo, inne nazwiska twórców Kanału.

   Na rysunku obok pokazana jest dokładnie różnica poziomów występująca w tym rejonie. Warto zauważyć, że Jeziorak, którego nie ma na szkicu, znajduje się na tej samej wysokości co śluza Miłomłyn.

   W celu połączenia tych szlaków wodnych i jezior na nich występujących należało wykonać sztuczne przekopy albo wykorzystać łączące rzeki, a jedną z nich jest rzeka Liwa, która łączy jezioro Drwęckie z jeziorem Szeląg. O położeniu trasy kanału decydowały przede wszystkim względy terenowe, a także gospodarcze. Określając linie przeprowadzenia kanału, brano pod uwagę, aby jak najdłuższe odcinki kanału prowadzone były po prostych, zaś łuki miały jak największe promienie, większe od 1000 metrów.

   Mimo II Wojny światowej Kanał Elbląski nie został zniszczony, a co więcej był chronony nawet przez Niemców, którzy sami korzystali z tej drogi wodnej. Do teraz możemy podziwiać piękno tego kanału oraz dzięki niemu możemy w łatwy i przyjemny sposób dotrzeć z Gdańska na Jeziorak. Co roku płynę tą trasą i są to naprawdę niezapomniane chwile.

Informacje i schematy pochodzą z "Zabytki Przemysłu i Techniki w Polsce: Kanał Ostródzko - Elbląski" pod red. Stanisława Januszewskiego oraz ze strony www.zegluga.com.pl